Infoblad Koffie

 

1. Hoe groeit koffie?


Koffie komt van de koffieplant. Een koffieplant is een kleine boom. De plant kan tien tot vijftien meter hoog worden. Dat is te hoog voor de koffiepluk. Daarom worden de planten gesnoeid. Ze worden dan twee meter hoog.

Een nieuwe koffieplant moet drie jaar groeien. Dan komen de eerste bloemen.Na de bloei worden de bloemen bessen. De bessen zijn eerst groen. Als ze rood zijn geworden, zijn ze rijp. Dat duurt ongeveer acht maanden.


Dan kunnen ze geplukt worden. Je gebruikt de bes van de koffieplant om koffie te maken.

2. Waar groeit koffie?

Koffieplanten groeien in bijna alle landen rond de evenaar. In tropische landen: warme landen met een natte en een droge tijd.

Koffieplanten groeien op grote plantages. Daar staan soms wel duizenden koffieplanten bij elkaar. Met heel veel koffiebessen die geplukt moeten worden!
Landen met veel koffieplantages zijn Brazilië, Vietnam, Colombia en Ethiopië.

3. Hoe wonen en werken de mensen die koffie verbouwen? Waarin verschilt dat van jouw leven?

Meestal worden koffiebessen met de hand geplukt. Er zijn dan heel veel mensen nodig voor het plukken. Op grote plantages worden de bessen geplukt met machines.
De koffieplukkers staan de hele dag op het land.

Sommige boeren hebben maar een paar koffieplanten op hun land. Die planten staan tussen de andere gewassen. De buren komen helpen met het plukken van de bessen.

De boer doet de bessen in zakken. Eén zak kan wel 60 kilo wegen!

Als jij koffieplukker zou zijn, zou je de hele dag op de plantage staan. Het is er lekker warm.


"

Je zou koffiebessen plukken en ze in zakken doen. Daarna zou je de zware zakken moeten tillen.

 

4. Hoe wordt koffie uit de koffiebes gemaakt?

De boer legt de bessen in de zon om te drogen. Soms droogt hij de bessen in een machine. In elke bes zitten twee zaden: dit zijn de koffiebonen.Na het drogen worden de bonen uit de bes gehaald. Dat heet pellen.

De bonen worden gebrand. Tijdens het branden krijgt de koffieboon zijn echte koffiesmaak.
Daarna worden de gebrande koffiebonen gemalen. In de winkel koop je de gemalen vorm in een pak.

Het drogen en pellen gebeurt in het land waar de koffie groeit. In Nederland wordt de koffie gebrand, gemalen en gezet.

5. Hoe komt koffie naar Nederland?

De koffiebonen worden in balen op vrachtwagens geladen. De vrachtwagens rijden naar een haven. Daarna gaan de balen met een vrachtschip naar Nederland.

Koffie komt als boon naar Nederland.

De reis van Brazilië naar Nederland duurt ongeveer drie weken.

6. Wie verdienen er aan koffie en hoeveel?

Er zijn heel veel mensen aan het werk voor jij je kopje koffie drinkt.

De eigenaar van de koffieplantage, de koffieplukkers, de inpakkers, de drogers en pellers, de vervoerders op land, op zee en weer op land, de mensen in de koffiefabriek in Nederland, de mensen die de supermarkt werken.

De prijs van koffie hangt af van hoeveel er verbouwd wordt. De laatste jaren wordt steeds meer koffie verbouwd. Daardoor wordt het steeds goedkoper. Dat is fijn voor ons als koffiekopers. Maar de koffieboer krijgt steeds minder geld voor zijn koffiebonen!

In Nederland kost een pak koffie van 250 gram ongeveer € 1,45. Daarvan gaat maar heel weinig geld naar de koffieboer!

€ 1,27  is voor: het vervoer, de opslag, de fabrieken in Nederland , de handelaren en de belasting. Er blijft dus maar € 0,18 over voor de koffieboer die de koffie verbouwt.

De koffieboer moet daarmee alle plukkers en inpakkers betalen en zijn koffieplanten goed laten groeien. Dus houdt hij niet vel over voor zichzelf en zijn gezin.

Er is ook koffie met een speciaal keurmerk. Bijvoorbeeld het Max Havelaarkeurmerk.

Van de opbrengst van deze koffie gaat meer geld naar de koffieboer.

Deze koffie is iets duurder: hij kost € 1,96 per pak. De koffieboer krijgt hiervan € 0,47. Dat is dus een stuk meer dan bij gewone koffie.




7. Wat is de geschiedenis van koffie?

Koffie werd al in de 15 e eeuw in Arabië gedronken. De mensen gingen daar elke dag naar het koffiehuis voor een kopje koffie.

Ontdekkingsreizigers uit Europa komen aan het eind van de 15 e eeuw naar Arabië. Ze horen daar over een bijzondere drank die slaap verdrijft en ook nog lekker is. Dat willen ze proeven! In 1615 vaart het eerste schip met koffie van Turkije naar Europa. Daar wordt koffie gedronken in koffiehuizen. Het eerste Europese koffiehuis wordt in 1645 in Venetië geopend. Nederland volgt snel.

Vanaf 1750 kon je gebrande koffiebonen in de winkel kopen. De bonen zaten in grauwe papieren zakken van 1 kilo. Ze hadden thuis een koffiemolen. Daarmee maalden ze de bonen.

Rond 1950 werd de eerste vacuüm verpakte gemalen koffie verkocht. Vanaf toen hoefde je zelf thuis de bonen niet meer te malen.

Sinds een paar jaar hebben we koffiepads. Dat zijn een soort ronde zakjes waarin precies genoeg koffie zit voor één kopje.

 

8. Hoe gebruiken we koffie?

De gemiddelde Nederlander drinkt 142 liter koffie per jaar. Dat zijn drie kopjes koffie per dag!

Koffie kan sterk of slap zijn. Dat hangt af van hoeveel water je gebruikt voor het zetten. Hoe minder water, hoe sterker.
Koffie kun je zwart drinken, of met melk. Veel mensen doen er suiker in.

Koffie zetten

Thuis maak je een kopje koffie. Dat heet koffie zetten. Meestal gebruik je een koffiezet-apparaat (of een Senseo) . Je doet de gemalen koffie in een filter. Dan doe je water in het apparaat. Het apparaat maakt het water heet. Het hete water druppelt op de gemalen koffie. Het water zakt door de gemalen bonen en neemt de koffiesmaak op. De gemalen koffie blijft achter in het filter. Het water met koffiesmaak komt in de kan. Nu is je kopje koffie klaar!

In Turkije wordt koffie gezet door water met gemalen koffie te koken in een klein pannetje. Daardoor wordt de koffie heel sterk. Er moet een heleboel suiker in. En je moet voorzichtig drinken: de koffieprut zit onderin je kopje!

In Griekenland drinken ze ook ijskoffie: koude koffie die opgeklopt is met melk, suiker en ijsblokjes.

Er zijn twee soorten koffieplanten: Arabica en Robusta. De twee soorten hebben een verschillende smaak.

Omdat mensen koffie zo lekker vinden, wordt de koffiesmaak ook gebruikt in ander eten en drinken. Bijvoorbeeld in koffiesnoepjes zoals Haagse Hopjes en in mokkataart.

 

9. Leuke verhalen over koffie.

Hoe koffie ontdekt werd: de legende van Kaldi, een Ethiopische geitenhoeder die leefde rond 300 na Christus.
Op een dag ging Kaldi op stap met zijn geiten.Nadat die geiten heerlijk smulden van rode bessen, zag de geitenhoeder dat zijn lievelingen tot 's avonds laat extra vrolijk en boordevol energie rondhuppelden. Kaldi kon zijn nieuwsgierigheid niet bedwingen en proefde zelf van de rode bessen. En ook hij voelde zich helemaal opgekikkerd.

Toen hij zijn verhaal vertelde aan monniken uit een nabijgelegen abdij, hadden ze meteen hét middel gevonden om wakker en alert te blijven tijdens nachtelijke gebedsmomenten. Per toeval merkten ze ook dat je de bonen kon branden en er een drankje mee kon brouwen. En dat drankje smaakte dan nog eens reuze lekker ook... Koffiebonen en hun extract werden van toen af gezien als een echt luxueus genotsmiddel.